"Zemin etüdü kaç para?" sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü fiyatı parselin büyüklüğü, yapının özellikleri ve zemin belirler. Bu yazı, fiyatı oluşturan kalemleri ve bunların en büyüğü olan sondaj sayısı ve derinliğinin Bakanlık esaslarına göre nasıl belirlendiğini anlatır. Böylece aldığınız teklifleri aynı tabloya getirebilirsiniz.
Zemin etüdü fiyatını oluşturan kalemler
- Sondaj: sondaj sayısı × derinlik; zeminde ve kayada (karotlu) ilerleme farklı ücretlendirilir.
- Arazi deneyleri: SPT, gerekirse presiyometre, koni penetrasyon, yeraltı suyu ölçümü.
- Jeofizik çalışmalar: MASW, sismik kırılma, mikrotremor gibi ölçümler ve hat sayısı.
- Laboratuvar deneyleri: elek, kıvam limitleri, su muhtevası, dayanım ve gerekirse konsolidasyon deneyleri; adet ve tür.
- Rapor ve mühendislik hizmeti: Veri Raporu ve Geoteknik Rapor, analizler ve imza.
- Diğer: makinenin sahaya ulaşımı, araştırma çukuru, idare harçları ve KDV.
Etüt kategorisi kapsamı belirler
Bakanlığın Zemin ve Temel Etüdü Uygulama Esasları ve Rapor Formatı etütleri üç kategoriye ayırır. Kategori 1 (küçük, basit konut tipi yapılar) sadeleştirilmiş bir formatla yapılabilir; çoğu apartman ve ticari bina Kategori 2'dedir; yüksek binalar, derin kazılar ve sorunlu zeminler Kategori 3'tür ve sahaya özel ek analizler gerektirir. Kategori yükseldikçe kapsam ve maliyet artar. Kategorilerin ayrıntısı için zemin etüt raporu kim hazırlar yazısına bakın.
Zemin etüdünde kaç sondaj yapılır?
Kategori 2 tasarım etütleri için esaslardaki temel kurallar:
- Temel taban alanı 300 m²'den az ve tek bloklu yapılarda en az 3 sondaj; taban alanının her 300 m² artışında 1 sondaj eklenir.
- Taban alanı 1000 m²'yi aşan binalarda köşelerde birer ve ortada bir olmak üzere en az 5 sondaj.
- Dilatasyonla ayrılmış binalarda her blok altında en az 1 sondaj.
- Sondajlar arası mesafe 40–50 m'yi geçmemeli; en az 3 sondaj planda üçgen oluşturacak şekilde yerleştirilmelidir.
- Site tipi çoklu bloklarda sondaj adedi, blokların temel alanlarını ve sahayı tarayacak şekilde belirlenir.
17.02.2021 tarihli değişiklik bazı özel durumlar için düzenlemeler getirmiştir; projenize uygulanacak sayıyı etüt ekibi sahaya ve yapıya göre belirler.
Zemin etüdü kaç metre olmalı?
Sondaj derinliği yapının etki bölgesindeki tüm zemin birimlerini kapsamalıdır. Esaslardaki başlıca ölçütler:
- Bina temelleri için temel tabanından itibaren yapı genişliğinin en az 1,5 katı ya da yapı yükünden gelen gerilme artışının zeminin kendi efektif gerilmesinin %10'una indiği derinlik (Δσ = 0,10 σ′vo).
- Temel alt kotundan itibaren ilk 10 m içinde yeraltı suyu ve sıvılaşabilir zemin varsa: temel alt kotundan en az 20 m.
- Hedef derinlikten önce kayaya girilirse en az 3 m daha karotlu sondaj; ayrışmış ve rezidüel birimlerde en az 5 m.
- Derin kazılarda kazı tabanından, kazı derinliğinin en az yarısı kadar daha.
- Kazıklı temellerde kazık ucundan itibaren kazık çapının 5 katı veya soket derinliği; en az 5 m.
Derinlik ölçütleri, belirlenen sondajlardan en az 3'ünde uygulanır. Yani "kaç metre" sorusunun cevabı yapı genişliğine, temel tipine, yeraltı suyuna ve sahada karşılaşılan zemine göre değişir.
Oda ücret tarifesi
Jeoloji Mühendisleri Odası her dönem için emsal (asgari) mühendislik hizmetleri ücret tarifesi yayımlar; sondaj metre bedelleri ve rapor hizmet bedelleri bu tarifede yer alır. Tarifedeki rapor bedeline sondaj, arazi ve laboratuvar deneyleri, harç ve KDV gibi giderlerin dahil olmadığı belirtilir. Güncel tarife için JMO'nun duyurularına bakın; 2026 fiyatları da dönemlik olarak güncellenir.
Teklifleri karşılaştırırken
Düşük görünen bir teklif çoğu zaman daha az sondaj, daha sığ derinlik veya daha kısa deney listesi demektir; eksik kapsam idarede ek sondaj ya da ek rapor olarak geri döner. Tekliflerde sondaj sayısı ve derinliği, deney listesi, jeofizik yöntemi ve teslim süresinin yazılı olmasını isteyin. Ayrıntılı kontrol listesi: zemin etüdü firması seçerken nelere bakılır. İlinizdeki odaya kayıtlı firmaları firma dizininde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Zemin etüdü fiyatı neye göre belirlenir?
Sondaj sayısı ve derinliği, arazi ve laboratuvar deneylerinin türü ve adedi, jeofizik ölçümler, etüt kategorisi, sahaya ulaşım ve rapor hizmeti fiyatı belirler. Harç ve KDV ayrıca eklenir.
Zemin etüdünde kaç sondaj yapılır?
Bakanlık esaslarına göre temel taban alanı 300 m²'den az tek bloklu yapılarda en az 3 sondaj yapılır ve her 300 m² artışta 1 sondaj eklenir; taban alanı 1000 m²'yi aşan binalarda en az 5 sondaj gerekir.
Zemin etüdü sondajı kaç metre olmalı?
Temel tabanından itibaren en az yapı genişliğinin 1,5 katı veya gerilme artışının efektif gerilmenin %10'una indiği derinlik esas alınır. İlk 10 m'de yeraltı suyu ve sıvılaşabilir zemin varsa temel altından en az 20 m inilir.
Zemin etüdü için oda ücret tarifesi var mı?
Evet. Jeoloji Mühendisleri Odası dönemlik emsal (asgari) mühendislik hizmetleri ücret tarifesi yayımlar; rapor bedeline sondaj, deney, harç ve KDV dahil değildir.
İlgili sayfalar
Bu adımları kendi projenizde deneyin — kayıtta hazır bir örnek proje gelir, ilk raporunuz ücretsizdir.
ZeminPro'yu deneyinBu yazı genel bilgi amaçlıdır; proje kararları için yürürlükteki yönetmelik, idarenin güncel talimatı ve sorumlu mühendis esastır.