Zemin etüt raporu (resmî adıyla zemin ve temel etüt raporu), bir yapının kurulacağı parseldeki zeminin mühendislik özelliklerini ortaya koyan ve temel tasarımına veri sağlayan rapordur. Bakanlık tanımına göre her parsel için ayrı hazırlanır; yapının temel ve statik hesaplarının yapılabilmesi için zemin araştırma verilerini ve geoteknik değerlendirmeleri içerir.
Zemin etüdü zorunlu mu?
Evet. Bakanlığın Zemin ve Temel Etüdü Uygulama Esasları ve Rapor Formatı, bina ve bina türü yapıların tasarım, projelendirme, inşa ve denetimi için zemin ve temel etüdü yapılmasını zorunlu sayar; statik projeye esas raporlar bu esaslara göre hazırlanır ve imzalanır. Rapor, yapı ruhsatı başvurusunda belediyeye veya ilgili idareye sunulan dosyanın parçasıdır. Mevcut binaların değerlendirilmesi, riskli yapı tespiti ve güçlendirme süreçlerinde de zemin araştırması yapılır.
Raporda neler bulunur?
Rapor iki bölümden oluşur:
- Veri Raporu: sondaj logları, zemin kesitleri, yeraltı suyu, arazi ve laboratuvar deneyleri, jeofizik bulgular.
- Geoteknik Rapor: zemin modeli, tasarım parametreleri, taşıma gücü ve oturma, temel sistemi önerisi.
Bölüm bölüm içindekiler listesi için zemin etüt raporu örneği yazısına, sürecin adımları için zemin etüt raporu nasıl hazırlanır yazısına bakın.
Zemin etüt raporu kim tarafından hazırlanır?
Rapor, zemin ve temel etüdü sorumlusu mühendisin oluşturduğu bir ekip tarafından hazırlanır. Ekipte etüt kategorisinin gerektirdiği şekilde jeoloji, jeofizik ve inşaat mühendisleri yer alır. Bakanlık esaslarındaki (17.02.2021 tarihli değişiklikle) dağılım özetle şöyledir:
- Kategori 1 (küçük, basit konut tipi yapılar): ZA ve ZB yerel zemin sınıfındaki çalışmalar jeoloji mühendislerince, diğer zemin sınıflarında jeoloji ve jeofizik mühendislerince yapılır.
- Kategori 2 ve 3: inşaat, jeoloji ve jeofizik mühendislerince, ilgili rapor bölümlerine göre birlikte yürütülür.
Saha ve laboratuvar deneyleri eğitimli teknik personelce (sondör, tekniker, teknisyen) sorumlu mühendisin kontrolünde yapılır; laboratuvar deneylerinin resmî makamlarca yetkilendirilmiş zemin ve kaya mekaniği laboratuvarlarında yapılması zorunludur.
Etüt kategorileri neye göre belirlenir?
- Kategori 1: en çok 1 bodrumlu, bodrum hariç 2 katlı, yüksekliği ve inşaat alanı sınırlı, derin temel veya zemin iyileştirmesi gerektirmeyen basit yapılar; sağlam zemin, yeraltı suyu ve şev sorunu olmayan sahalar. Site tipi müstakil yapılar, oteller, okullar bu kategoriye girmez.
- Kategori 2: Bina Yükseklik Sınıfı (BYS) 4–8 arasındaki, alışılmamış taşıyıcı sistem içermeyen yapılar; yüzeysel ve derin temelli çoğu konut ve ticari bina.
- Kategori 3: BYS 1–3 arasındaki yüksek binalar, deprem yalıtımlı binalar, civarı etkileyen derin kazılar ve sıvılaşabilir, karstik veya kalın dolgu gibi sahaya özel inceleme isteyen zeminler.
Rapor kim tarafından imzalanır?
Veri Raporu ve Geoteknik Raporun kapağı ile sonuç ve öneriler bölümü, çalışmada yer alan mühendislerce imzalanır; her mühendis kendi disipliniyle ilgili sayfaları ayrıca paraflar. Kategori 2 ve 3 raporlarında sondaj kuyusu ve jeofizik çalışma için kontrol mühendisinin imzaladığı kabul tutanakları da rapor ekinde yer alır.
Zemin etüt raporu nereden alınır, nasıl yaptırılır?
Yeni bir yapı için rapor, ilgili meslek odasına kayıtlı bir zemin etüdü/jeoteknik firmasına yaptırılır. Firma sahada sondaj ve deneyleri yapar, numuneleri laboratuvara gönderir ve raporu hazırlar. Firmayı seçerken nelere bakılacağını firma seçme rehberinde anlattık; ilinizdeki odaya kayıtlı firmaları firma dizininde görebilirsiniz.
Mevcut bir binanın zemin etüt raporu nasıl sorgulanır?
Parsel bazında herkese açık bir "zemin etüt raporu sorgulama" ekranı yoktur. Mevcut bir binanın raporu, yapı ruhsatı dosyasında bulunur:
- Binanın bağlı olduğu belediyenin imar ve şehircilik müdürlüğüne (imar arşivi) başvurarak ruhsat dosyasındaki raporu inceleyebilir veya örneğini talep edebilirsiniz. Başvuru hakkı ve istenen belgeler idareye göre değişir.
- Bina yeni yapıldıysa, yükleniciden veya yapı denetim kuruluşundan raporun bir kopyası istenebilir.
- Rapordaki zemin sınıfının ne anlama geldiği için zemin sınıfı ZA–ZF yazısına bakın.
Sık sorulan sorular
Zemin etüt raporu nedir?
Bir yapının kurulacağı parseldeki zeminin mühendislik özelliklerini ortaya koyan, sondaj, arazi ve laboratuvar verileriyle geoteknik değerlendirmeleri içeren ve temel tasarımına esas olan rapordur.
Zemin etüt raporu kim tarafından hazırlanır?
Zemin ve temel etüdü sorumlusu mühendisin oluşturduğu, etüt kategorisine göre jeoloji, jeofizik ve inşaat mühendislerinden oluşan ekip tarafından hazırlanır ve imzalanır.
Zemin etüdü zorunlu mu?
Evet. Bina ve bina türü yapıların tasarım, projelendirme ve inşası için zemin ve temel etüdü zorunludur; rapor yapı ruhsatı dosyasının parçasıdır.
Zemin etüt raporu nereden alınır?
Yeni yapı için meslek odasına kayıtlı bir zemin etüdü firmasına yaptırılır. Mevcut bir binanın raporu belediyenin imar arşivindeki ruhsat dosyasında bulunur.
Zemin etüt raporu sorgulama yapılabilir mi?
Parsel bazında herkese açık bir sorgulama ekranı yoktur. Rapor için binanın bağlı olduğu belediyenin imar ve şehircilik müdürlüğüne başvurulur.
İlgili sayfalar
Bu adımları kendi projenizde deneyin — kayıtta hazır bir örnek proje gelir, ilk raporunuz ücretsizdir.
ZeminPro'yu deneyinBu yazı genel bilgi amaçlıdır; proje kararları için yürürlükteki yönetmelik, idarenin güncel talimatı ve sorumlu mühendis esastır.